KADAVRA ÜZERINDE KORONER ARTERİN VARYASYONE DURUMLARININ İNCELENMESİ: BİR DERLEME ÇALIŞMASI

Abstract

Bu çalışma, kadavralar üzerinde yapılan koroner arter anomalileri ve varyantları hakkındaki makaleleri analiz ederek klinik bilimlere ışık tutmayı amaçlamıştır. 1988 ile Aralık 2025 tarihleri ​​arasında yapılan kadavra çalışmaları Google Scholar, Google ve PubMed veritabanları kullanılarak incelenmiştir. Çalışmaya toplam 45 orijinal kadavra makalesi dahil edilmiş olup, bunlar 4 vaka sunumu ve iki otopsi çalışmasını kapsamaktadır. Koroner arterler iki ana gruba ayrılır: sol koroner arter (LCA) ve sağ koroner arter (RCA). Sağ ventrikülün ön yüzeyinden geçen ek bir koroner arter, üçüncü koroner arter olarak tanımlanır. Koroner arterin en yaygın varyantı LCA'dır. Koroner arterdeki dallanma tipleri incelendiğinde bifurkasyon, trifurkasyon, kuadrifurkasyon ve pentafurkasyon görülür. Çalışmamızda en sık görülen dallanma bifurkasyonda gözlemlenmiştir. RCA, LCA’ya kıyasla daha yüksek oranda baskınlık göstermektedir. Erkek kadavralarda, kadın kadavralara göre LCA baskınlığı daha sık saptanmıştır. Erkek ve kadın kadavralar arasında LCA ve RCA dallarının sayısında farklılıklar bulunmuştur. 40 kalp üzerinde yapılan bir çalışmada, ön inen arterin çift kökenli olduğu ve bir dal oluşturduğu nadir bir bulgu olarak saptanmıştır; bir dal sağ koroner arterden, diğeri sol koroner arterden kaynaklanmıştır. 99 yaşında bir Japon erkek kadavra üzerinde yapılan bir çalışmada, sağ Valsalva sinüsünde üç açıklık olduğu ortaya çıkmıştır. Koroner arterlerin seyri ve tipi interarteriyel olup, sol koroner arter anormal bir aort kökenli-interatriyal seyir göstermiştir; bu varyasyon bir kadavrada ilk kez gözlemlenmiştir. Koroner arter varyasyonları, klinik tanı ve uygulamada, cerrahi müdahalelerde ve kardiyak risk değerlendirmesinde dikkat gerektirmektedir.