Biz, COPE’un Temel Uygulamaları (Core Practices) ve Rehber İlkelerine (Guidelines) tamamen uymaktayız.

Etik sorunların farkına vardığımızda, literatürün bütünlüğünü korumak ve araştırma katılımcılarının güvenliğini sağlamak amacıyla bu sorunları araştırmayı ve gerekli önlemleri almayı taahhüt ederiz.

İlkelerimiz aşağıdaki gibidir:

Önleme — Hakemlik süreci ve makaleler üzerinde yapılan otomatik ve manuel kontroller aracılığıyla olası etik sorunların erken tespit edilmesini ve işaretlenmesini amaçlarız.

Tarafsızlık — Adil ve objektif olmak adına, gerektiğinde literatürü düzeltmek için değerlendirmeler yaparız.

Şeffaflık — Mümkün ve uygun olduğu durumlarda tüm tarafları bilgilendirmeyi ve yanıt vermeleri için süre tanımayı amaçlarız.

Tutarlılık — Sorunların incelenmesi ve politikaların uygulanmasına ilişkin standart süreçlerin takip edilmesini ve COPE’un ilke ve akış şemalarının gözetilmesini sağlarız.

AXIS World Journal’a makale gönderen yazarlar aşağıdaki hususlara uymalıdır:

Araştırma bulgularını doğru biçimde sunmalı ve bulgularının önemine ilişkin objektif bir tartışma içermelidir.
Yazarlık için uygun olan kişileri dahil ederek ve katkılarını açıkça belirterek doğru yazarlık bilgisi sunmalıdır.
Gönderim sırasında olası çıkar çatışması olarak algılanabilecek tüm hususları açıklamalıdır.
Veri ve yöntemleri ayrıntılara dikkat ederek sunmalıdır. Araştırmada kullanılan veri ve yöntemler, diğer araştırmacıların çalışmayı tekrar edebilmesine imkân verecek düzeyde ayrıntılı biçimde makalede yer almalıdır. Aksi yönde güçlü bir gerekçe (örneğin hasta gizliliği) bulunmadıkça ham veriler kamuya açık hale getirilmelidir.
Aynı makalenin birden fazla dergiye eş zamanlı olarak gönderilmesinin kabul edilmediğinin farkında olmalıdır.
Orijinal araştırma sonuçlarının yeni olduğunu ve daha önce yayımlanmadığını garanti etmeli; çevirilerin ise çeviri politikamıza uygun olması gerekmektedir.
Daha önce yayımlanmış içerikleri (alıntılar, şekiller veya tablolar dahil) yayımlamak için telif hakkı sahibinden izin almalıdır.
Yayımlama sonrasında tespit edilen hata ve yanlışlıkları derhal bildirmelidir.

Bu liste sınırlı değildir. Yazarlar, akademik yayıncılıkta yerel düzenlemeler ve kabul görmüş normlar konusunda da bilgi sahibi olmalıdır.

Yazarlık

AXIS World Journal, Uluslararası Tıp Dergileri Editörleri Komitesi’nin (ICMJE) yönergelerini izler. Buna göre bir makalede yazar olabilmek için aşağıdaki dört ölçütün tamamının karşılanması gerekir:

Çalışmanın kavramsallaştırılması veya tasarımına ya da verilerin elde edilmesi, analizi veya yorumlanmasına önemli katkı sağlamak;
Çalışmayı taslak olarak yazmak veya önemli entelektüel içerik açısından eleştirel biçimde gözden geçirmek;
Yayımlanacak son versiyonu onaylamak;
Çalışmanın herhangi bir kısmının doğruluğu veya bütünlüğü ile ilgili soruların uygun biçimde araştırılmasını ve çözümlenmesini sağlamak üzere çalışmanın tüm yönlerinden sorumlu olmayı kabul etmek.

Çalışmaya katkı sağlamış ancak yazarlık kriterlerini karşılamayan kişiler teşekkür bölümünde belirtilmelidir. Yazarlık konusunda daha ayrıntılı rehberlik ICMJE tarafından sağlanmaktadır.

Farklı disiplinler kendi ölçütlerini benimseyebilir; örneğin biyomedikal alanlarda ICMJE, psikolojide APA, kimyada EuChemS yönergeleri kullanılmaktadır. Sanat, beşeri ve sosyal bilimlerde tek yazarlı yayınlar daha yaygındır. Bununla birlikte yazarlık için asgari kabul edilen gereklilikler, araştırmaya önemli katkı sağlamak ve üstlenilen çalışmadan sorumlu olmaktır (COPE Tartışma Belgesi: authorship).

Editoryal süreç sırasında veya yayımlama sonrasında yazar listesinde yapılacak herhangi bir değişiklik, çıkarılan yazarlar dahil tüm yazarların onayını gerektirir. Yazarlığa ilişkin kanıt talep etme hakkımız saklıdır ve kabul sonrasında yapılacak değişiklikler AXIS World Journal’ın takdirindedir.

Yazar Katkıları

Tam şeffaflık için tüm makalelerde her yazarın katkısını belirten bir katkı beyanı bulunmalıdır. Çok yazarlı araştırma makalelerinde, her yazarın bireysel katkısını açıklayan kısa bir paragraf eklenmelidir.

Aşağıdaki ifade kullanılmalıdır:

“Kavramsallaştırma, X.X. ve Y.Y.; metodoloji, X.X.; yazılım, X.X.; doğrulama, X.X., Y.Y. ve Z.Z.; biçimsel analiz, X.X.; araştırma, X.X.; kaynaklar, X.X.; veri kürasyonu, X.X.; yazım—ilk taslak hazırlama, X.X.; yazım—gözden geçirme ve düzenleme, X.X.; görselleştirme, X.X.; denetim, X.X.; proje yönetimi, X.X.; fon sağlama, Y.Y. Tüm yazarlar makalenin yayımlanan versiyonunu okumuş ve onaylamıştır.”

Bu terimlerin açıklaması için CRediT taksonomisine başvurulmalıdır. Yazarlık, yalnızca bildirilen çalışmaya önemli katkı sağlayan kişilerle sınırlı olmalıdır.

Sorumlu yazar, editör ile diğer yazarlar arasında iletişim noktası olmalı, eş yazarlarını bilgilendirmeli ve yayına ilişkin önemli kararlara onları dahil etmelidir.

Ortak birinci yazarlar, makalede “X ve X bu makaleye eşit katkı sağlamıştır” ifadesi ile belirtilebilir. Eşit katkı sağlayan yazarların rolleri katkı beyanında açıkça belirtilmelidir.

Derleme makalelerinde, fikrin kime ait olduğu, literatür taramasını ve/veya veri analizini kimin yaptığı ve çalışmayı kimin yazıp gözden geçirdiği belirtilmelidir.

Öğrenci tezine dayalı makalelerde, AXIS World Journal öğrencinin baş yazar olarak belirtilmesini önerir.

Konsorsiyum/Grup Yazarlığı

Yazarlık bir konsorsiyum veya gruba aitse, konsorsiyum/grup yazar olarak listelenmelidir. Ancak yazar satırında bireysel olarak adı geçen grup üyeleri ICMJE kriterlerini karşılamalıdır.

Bir çalışma bir konsorsiyum/grup adına sunuluyorsa, yazar listesinde “Yazar A, XXX konsorsiyumu/grubu adına” ifadesi kullanılmalıdır.

Konsorsiyum/grup üyeleri, sağlanmışsa, makalenin sonunda Teşekkür, Ek veya Ek Materyaller bölümünde ayrı olarak listelenir.

Vefat Eden Yazarlar

Makale gönderimi sırasında vefat etmiş bir yazar varsa veya hakemlik sürecinde bir yazar vefat ederse, sorumlu yazar veya eş yazarlar Editörlük Ofisini bilgilendirmelidir. Vefat eden kişi sorumlu yazarsa, başka bir yazar bu rol için atanmalıdır. Yayımlandığında yazar listesi altında bir not eklenecektir.

Yazarlık Değişiklikleri ve Uyuşmazlıkları

Yazar listesinde yapılacak değişiklikler kabul öncesinde gerçekleştirilmelidir ve tüm yazarların onayını gerektirir. Kabul sonrası değişiklikler yayımlamayı geciktirir; yayımlama sonrası ise Düzeltme (Correction) yayımlanmasını gerektirir.

Yazarlık uyuşmazlıklarında COPE yönergeleri izlenir. Dergiler yazarlık katkılarına hakemlik yapma konumunda değildir. Uyuşmazlık çözülemezse ilgili kurum veya yetkili merci devreye girer.

Yapay Zekâ

AXIS World Journal, Üretken Yapay Zekâ (GenAI) araçlarının akademik yayıncılıkta sunduğu fırsat ve zorlukları kabul etmektedir. STM ve COPE rehberleri doğrultusunda aşağıdaki politikalar uygulanmaktadır.

Makale Hazırlığı

Metin, veri, grafik, çalışma tasarımı üretimi veya veri analizi/yorumlanması amacıyla GenAI kullanılmışsa, bu durum gönderim sırasında beyan edilmelidir. Kullanım ayrıntıları Yöntem bölümünde; araç bilgileri ise Teşekkür bölümünde belirtilmelidir.

Önerilen beyan:

“Bu makalenin/çalışmanın hazırlanması sırasında yazar(lar), [araç adı, sürüm bilgisi] aracını [kullanım açıklaması] amacıyla kullanmıştır. Yazarlar çıktıyı gözden geçirip düzenlemiş ve içeriğin sorumluluğunu tamamen üstlenmiştir.”

Sadece dil düzenleme (dilbilgisi, yazım, noktalama vb.) amacıyla kullanım beyan gerektirmez.

GenAI araçları yazar olarak listelenemez.

Hakemler ve editörler hakemlik veya karar sürecinde GenAI kullanamaz; gizlilik ihlali oluşturur.

İntihal, Veri Uydurma ve Görsel Manipülasyonu

İntihal kabul edilemez. Başka kaynaklardan (kendi yayınları dahil) atıf yapmadan metin, fikir, görsel veya veri kopyalamak intihaldir.

Tüm gönderimler iThenticate ile kontrol edilir.

Görseller, yanıltıcı değişiklikler içerecek şekilde manipüle edilmemelidir.

Veriler özgün olmalı; seçici raporlama, veri uydurma veya p-hacking kabul edilmez.

İnsan Katılımcılarla Yapılan Araştırmalar

Çalışmalar Helsinki Bildirgesi’ne uygun olmalıdır. IRB/Ethics Committee onayı alınmalı ve makalede belirtilmelidir.

Bilgilendirilmiş Onam beyanı zorunludur. Tanımlayıcı bilgi içeren yayınlar için yazılı onam alınmalıdır.

Klinik Denemelerin Kaydı

Klinik denemeler, hasta kaydından önce kamuya açık bir veri tabanına kaydedilmelidir (örneğin clinicaltrials.gov). Kayıt numarası ve tarihi belirtilmelidir.

Hayvan Deneyleri

3R ilkeleri (Replacement, Reduction, Refinement) gözetilmelidir.

Etik kurul onayı ve hayvan refahına uygunluk beyan edilmelidir. ARRIVE rehberleri izlenmelidir.

Bitkiler, Hücre Hatları ve Çifte Kullanım Araştırmaları

Bitki, hücre hattı ve hassas araştırmalar ilgili ulusal/uluslararası mevzuata uygun olmalıdır.

Cinsiyet ve Toplumsal Cinsiyet

Yazarların SAGER rehberini takip etmeleri önerilir.

Sınırlar ve Yetki Alanları

Yayınlanan harita ve kurumsal bağlantılara ilişkin yetki iddiaları konusunda tarafsızlık korunur.

Olası Çıkar Çatışmaları

Yazarlar mali veya mali olmayan tüm potansiyel çıkar çatışmalarını beyan etmelidir.

Fon sağlayıcının rolü açıkça belirtilmelidir.

Çıkar çatışması yoksa şu ifade kullanılmalıdır:

“Çıkar Çatışması: Yazarlar herhangi bir çıkar çatışması beyan etmemektedir.”

Tütün endüstrisi tarafından finanse edilen çalışmalar yayımlanmaz.

Fikri Mülkiyet (Telif, Patent ve Lisans)

AXIS World Journal’da yayımlanan tüm makalelerin telif hakkı yazarlara aittir. Makaleler, açık erişim Creative Commons CC BY NC ND 4.0 lisansı altında yayımlanmaktadır.

Araştırma ve Yayın Etiği