KRİZ DÖNEMLERİNDE LİDER DAVRANIŞLARI VE PSİKOLOJİK SERMAYE İLİŞKİSİNE YÖNELİK SCOAP TEMELLİ BİR KAVRAMSAL ÇERÇEVE

Özet

Kriz dönemleri, çalışanların psikolojik kaynaklarını zayıflatırken lider davranışlarının önemini daha görünür hale getirmektedir. Kriz liderliği, psikolojik sermaye (PsyCap) ve kaynak dinamikleri literatürde geniş biçimde incelenmiş olsa da lider davranışlarının çalışan psikolojik sermayesini hangi psikolojik ihtiyaç süreçleri üzerinden etkilediği henüz yeterince açıklanamamıştır. Bu çalışma, Kaynak Koruma Teorisi (COR), Psikolojik Sermaye yaklaşımı ve SCOAP modelini kriz bağlamında ilişkilendirerek lider davranışları ile çalışan psikolojisi arasındaki ilişkiye yönelik bütünleşik bir kavramsal çerçeve sunmaktadır. Çalışmada lider davranışlarının çalışanlar tarafından özsaygı, kontrol, yönelim, bağlanma ve anlam ihtiyaçlarına ilişkin psikolojik sinyaller olarak yorumlandığı, bu yorumlama sürecinin kaynak kazanımı veya kaynak kaybı algıları üzerinden PsyCap bileşenlerini etkileyebileceği ileri sürülmektedir. Araştırma, literatüre dayalı kavramsal sentez ve teori bütünleştirme yaklaşımıyla yapılandırılmıştır. Kriz liderliği, COR teorisi, PsyCap, SCOAP ve BANI literatürü birlikte değerlendirilerek lider davranışları ile çalışan psikolojik sermayesi arasındaki ilişkiyi açıklayan bütünleşik bir kavramsal çerçeve geliştirilmiştir. Çalışmanın temel kuramsal katkısı, lider davranışlarının psikolojik ihtiyaç sinyalleri olarak işlev görebileceğini ve bu süreç aracılığıyla PsyCap’i etkileyebileceğini ileri sürmesidir. Çerçeve, gelecekte yürütülecek ampirik araştırmalar için kavramsal bir araştırma zemini sunmaktadır.