DOĞAL HUKUK VE OMBUDSMAN: OMBUDSMANİŞİMİN KÜLTÜREL/FELSEFİ TEMELLERİ ÜZERİNE BİR BAKIŞ

Yazarlar

Anahtar Kelimeler:

Doğal Hukuk- Ombudsmanişim- Kültür/Felsefe- Temel

Özet

Ombudsman, kamu yönetimi sorunlarına karşı bir devlette vatandaşlardan şikâyet alarak görev yapan bir teşkilattır. Dünyada ilk defa 18. Yüzyılda İsveç’te ortaya çıkmıştır. Günümüzde tüm çağdaş devletlerde ve diğer kıtalarda farklı devletlerde uygulanmaktadır. Doğal hukuk da binlerce yıllık bir hukuk geleneği olarak günümüze kadar ulaşmış bir yasa, adalet, hak üzerine fikir üreten bir kuramdır. Çağdaş doğal hukukun özellikle İngiliz ve Anglo-Sakson kökenli analitik felsefe ile olan ilişkisi, ombudsman üzerinden bir katkı ile çalışmada sunulmaktadır. Bu bakımdan da, doğal hukuk ve ombudsman arasında derin bir bağ olduğu söylenebilir. Kuram ve kavram üretme bağlamında bu bağın ve diğer açıklamaların oldukça önemli bir yöntem sağladığı düşünülmektedir. Bu çalışmada, daha önce literatüre kazandırılan ombudsmanişimin doğal hukuk ile kültürel/felsefi temellerinin kurulması amaçlanmaktadır. Ombudsmanişim, özellikle sübjektif doğal hak anlayışı ile doğal hukuka etki etmektedir. Çalışmanın yöntemi, literatür taramasıdır. Çalışmanın sonuçlarına göre; ombudsmanişim çağdaş doğal hukuk geleneğine ombudsman teorisi üzerinden katkı vermektedir. Ahlak ve adaleti hukuk üretme mantığının temeline taşımaktadır.

Referanslar

Aktaş, S. (2011). Prosedürel doğal hukuk: Lon L. Fuller’in hukuk kavramı. On İki Levha Yayıncılık.

Aydın, M. B. (2015). İyi insanlar kötü kurallara itaat etmez: Gustav Radbruch. E. Uzun (Ed.), Çağdaş hukuk düşüncesine giriş. İthaki Yayınları.

Badam, Y. (2021). Doğal hukuk fikri. TİHEK Akademik Dergi, 4(6), 149–171.

Bayles, M. D. (2015). Hukuk felsefesi neye dairdir? Hukuk kuramları, tanımları, kavramları ya da kavrayışları mı? (U. Dinç, Çev.). İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, 73(2), 393–408.

Bayram, M. (2022). Hukukun iki bedeni: Doğal ve pozitif hukuk dikotomisinde Aristoteles’in yeri. FLSF (Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi), (34), 25–43.

Beyleveld, D. ve Brownsword, R. (1985). The practical difference between natural-law theory and legal positivism. Oxford Journal of Legal Studies, 5(1), 1–32.

Bix, B. H. (2004). Doğal hukuk: Modern gelenek (E. Uzun, Çev.). Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 6(2), 291–343.

Burlamaqui, J. J. (2019). Doğal hukukun ilkeleri (B. Asal, Çev.). Pinhan Yayıncılık.

Can, N. (2007). Çağdaş siyaset felsefesinde adalet kavramının yeri ve önemi. Felsefe Dünyası, (45), 1–13.

D’entreves, A. P. (2023). Doğal hukuk: Hukuk felsefesine bir giriş (F. Kararmaz, Çev.). Zoe Kitap.

Demirbaş, Ç. E. (2023). İnsancıl müdahalenin kurucu felsefi dayanakları üzerine bir inceleme: Doğal hukuk, Kant ve deontoloji. International Journal of Social Inquiry, 16(1), 315–331.

Dinç, U. (2014). Semantik doğal hukuk ve hukuki yorum. Legal Yayıncılık.

Doğan, K. C. (2021). Ombudsman teorisi: İnterdisipliner bir analiz. International Social Sciences Studies Journal, 7(91), 5182–5190.

Doğan, K. C. (2022). Jürgen Habermas’ta katılım, demokrasi ve meşruiyet kavramları: Ombudsman yönetişimi üzerine düşünmek. International Social Sciences Studies Journal, 8(96), 1190–1203.

Doğan, K. C. (2023). Francis Fukuyama’da tarihin sonu, ideoloji ve güven kavramları: Ombudsmanı eksenine oturtmak. New Era International Journal of Interdisciplinary Social Researches, 8(18), 1–18.

Doğan, K. C. (2024a). John Rawls’ta toplum sözleşmesi, adalet ve hakkaniyet kavramları: Ombudsman modeli kurmak. Socrates Journal of Interdisciplinary Social Researches, 10(37), 157–174.

Doğan, K. C. (2024b). Ombudsmanişim: Anglo-Sakson coğrafyadan ek referanslar. Socrates Journal of Interdisciplinary Social Researches, 10(45), 57–61.

Dworkin, R. (2018). Hukukun hükümranlığı (E. Uzun, Çev.). Nora Kitap.

Geçit, B. (2014). John Locke’da mülkiyet hakkının sınırları: Doğal hukuk temelinde bir değerlendirme. Beytulhikme: An International Journal of Philosophy, 4(1), 91–113.

George, R. P. (2001). Natural law, the Constitution, and the theory and practice of judicial review. Fordham Law Review, 69(6), 2269–2283.

George, R. P. (2004). In defense of natural law. Oxford University Press.

Hart, H. L. A. (2015). Hukuk, özgürlük ve ahlak (E. Öz, Çev.). Dost Kitabevi.

Hegel, G. W. F. (2013). Anahatlarda tüze felsefesi ya da doğal hak ve politik bilim (A. Yardımlı, Çev.). İdea Yayınevi.

İşsevenler, O. V. (2021). Doğal hukuk sorunu: Aristoteles’in Politika’sı ve Hobbes’un Leviathan’ı. Pinhan Yayıncılık.

Öğütçü, M. (2005). Doğal hukuk ve pozitif hukuk ışığında insan hakları alanındaki bazı kavramlar. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 7, 555–616.

Özkan, M. S. (2023). Doğal hukukun pozitif hukuka ve siyaset felsefesine etkileri. Nobel Basım Yayım.

Parlak, B. ve Doğan, K. C. (2021). A methodological analysis on the restructuring of social sciences in the context of ombudsman paradigm, liberal democracy and the Annales School. International Social Sciences Studies Journal, 7(76), 40–58.

Pirie, F. (2022). Hukuk antropolojisi: Kabile, kadı, yargıç (S. Erçin, Çev.). Fol Kitap.

Pufendorf, S. (2023). Doğal hukuka göre insanın ve yurttaşın ödevi (R. Kuldaşlı, Çev.). Timaş Yayınları.

Raz, J. (2022). Otorite ile yorum arasında hukuk teorisi (E. Uzun, Çev.). Fol Kitap.

Rickaby, J. (2024). Ahlak felsefesi: Etik, deontoloji ve doğal hukuk (L. Bayır, Çev.). Dorlion Yayınları.

Sandel, M. J. (2022). Adalet: Yapılması gereken doğru şey nedir? (M. Kocaoğlu, Çev.). Felix Kitap.

Satıcı, M. (2020). Modernizmi ve postmodernizmi hukuk aracılığıyla okumak. JOMOPS, 1(1), 30–37.

Strauss, L. (2023). Doğal hak ve tarih (M. Erşen, Çev.). Ayrıntı Yayınları.

Şahin Ceylan, Ş. (2017). H. L. A. Hart’a göre hukuk-ahlak ilişkisi. S. Gürler (Ed.), H. L. A. Hart ve hukuk-ahlak ayrımı. Tekin Yayınevi.

Şahin Ünver, F. S. (2021). Hukuk sistemimizin kimlik sorunu (I): Doğal hukuk-hukuki pozitivizm. MHFD, (2), 177–228.

Tollefsen, C. (2023). Doğal hukuk, temel iyiler ve pratik akıl (O. V. İşsevenler, Çev.). G. Duke ve R. P. George (Ed.), Doğal hukukçu hukukbilim. Zoe Kitap.

Uslu, C. (2009). Doğal hukuk ve doğal haklar: İnsan haklarının felsefi temelleri. Liberte Yayınları.

Uygun, O. (2023). Hukuk teorileri. On İki Levha Yayıncılık.

İndir

Yayınlanmış

27-06-2025

Nasıl Atıf Yapılır

DOĞAN, K. C. . (2025). DOĞAL HUKUK VE OMBUDSMAN: OMBUDSMANİŞİMİN KÜLTÜREL/FELSEFİ TEMELLERİ ÜZERİNE BİR BAKIŞ. USBILIM Sosyal Bilimler Dergisi, 7(12), 1–13. Geliş tarihi gönderen https://journals.academicianstudies.com/usbilim/article/view/644